RYNEK TOWAROWY

Narzędzia strony

Działalność Grupy GPW w obszarze rynku towarowego skoncentrowana jest w Grupie Towarowej Giełdy Energii, do której oprócz TGE należą również Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych oraz platforma OTC InfoEngine. Zakres działalności Grupy Towarowej Giełdy Energii obejmuje:

  • prowadzenie giełdy towarowej, na której przedmiotem obrotu są:
    • energia elektryczna,
    • gaz ziemny,
    • limity wielkości emisji zanieczyszczeń,
    • prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej, biogazu oraz świadectw efektywności energetycznej;
    • instrumenty pochodne na towary rozliczane finansowo
  • prowadzenie Rejestru Świadectw Pochodzenia oraz Rejestru Gwarancji Pochodzenia
  • prowadzenie systemu raportowania danych transakcyjnych w ramach RRM TGE
  • prowadzenie rozliczeń transakcji zawieranych na giełdzie towarowej
  • prowadzenie platformy obrotu towarami w segmencie OTC

OBSŁUGA OBROTU

Obrót na rynkach towarowych prowadzonych przez TGE

Obrót na rynkach towarowych prowadzonych przez TGE 

Rynek energii elektrycznej

Rynek Dnia Następnego i Bieżącego

Rynki Dnia Następnego i Bieżącego (RDNiB) są rynkami z dostawą fizyczną energii elektrycznej i dokonuje się na nich obrotu w krótkiej perspektywie czasowej (rynek spot). Na RDN notowane są instrumenty godzinowe dla każdej godziny doby dostawy oraz instrumenty blokowe. Obrót na RDN prowadzony jest na dwa dni przed oraz w dniu poprzedzającym dzień dostawy energii elektrycznej. Obrót na RDB prowadzony jest w dniu poprzedzającym dzień dostawy oraz w dniu dostawy.

Wolumen obrotu na rynku spot energii elektrycznej wyniósł w 2016 r. 27,6 TWh i był o 9,9% wyższy niż rok wcześniej, a zarazem najwyższy w historii TGE. Jednym z powodów wzrostu wolumenu jest uruchomienie połączenia na granicy z Litwą w ramach procesu Market Coupling.

Wolumen obrotu energią elektryczną na Rynkach Dnia Następnego i Bieżącego [TWh]

 Wolumen obrotu energią elektryczną na Rynkach Dnia Następnego i Bieżącego [TWh]

Rynek Terminowy Towarowy dla energii elektrycznej

Rynek Terminowy Towarowy (RTT) w zakresie instrumentów terminowych na energię elektryczną umożliwia zawieranie transakcji standardowymi produktami terminowymi na dostawę jednakowej ilości energii elektrycznej w każdej godzinie wykonania kontraktu. Kontrakty mogą być realizowane w okresie tygodniowym, miesięcznym, kwartalnym i rocznym.

W 2016 r. wolumen obrotu na RTT wyniósł 99,0 TWh. W porównaniu z rokiem poprzednim zanotowano spadek – o 38,7%. Jednym z głównych powodów spadku wolumenu obrotów jest ograniczenie wolumenu obrotu w ramach tzw. obliga giełdowego czyli obowiązkowej sprzedaży energii wynikającej z Art.49a ust.2. ustawy Prawo energetyczne.

Wolumen obrotu energią elektryczną na Rynku Terminowym Towarowym [TWh]

Wolumen obrotu energią elektryczną na Rynku Terminowym Towarowym [TWh] 

Rynek gazu

Rynek Dnia Następnego i Bieżącego gazu

W grudniu 2012 r. TGE uruchomiła rynek spot dla gazu ziemnego i rozpoczęła notowania na Rynku Dnia Następnego gazu (RDNg). W ramach RDNg notowane są kontrakty typu: BASE z dostawą w dniu następnym przez 24 godziny o jednakowej ilości dostawy gazu w każdej godzinie doby gazowej, oraz WEEKEND z dostawą przez dwa dni (sobota i niedziela) o jednakowej ilości dostawy gazu w każdej godzinie doby gazowej (od 47 do 49 godzin). 30 lipca 2014 r. TGE uruchomiła Rynek Dnia Bieżącego gazu. W ramach RDBg notowane są instrumenty godzinowe z dostawą w dniu notowania.

W 2016 r. łączny wolumen obrotu na rynkach spot gazu wyniósł 24,6 TWh, i stanowił 21,5% udziału w całym wolumenie rynku gazu. W porównaniu do roku poprzedniego udział ten wzrósł o 76,6%. Wysoki wskaźnik dla RDNiBg świadczy o rosnącej płynności TGE jako platformy handlowej dla rynku bilansującego. Rynek spot pełni również istotną funkcję dla operatora Gaz-System, który wprowadził do swojej instrukcji m.in. zapis dot. wyliczania ceny średniej rozliczenia bilansowania.

Wolumen obrotu gazem ziemnym na rynku dnia następnego i bieżącego [TWh]

Wolumen obrotu gazem ziemnym na rynku dnia następnego i bieżącego [TWh] 

Rynek Terminowy Towarowy dla gazu ziemnego

Od 20 grudnia 2012 r. TGE, w ramach funkcjonującego Rynku Terminowego Towarowego, prowadzi obrót kontraktami terminowymi typu forward z fizyczną dostawą gazu ziemnego. Daje on możliwość zawierania transakcji standardowymi produktami terminowymi na dostawę gazu ziemnego w stałej ilości w godzinach realizacji na okresy tygodniowe, miesięczne, kwartalne, sezonowe i roczne. W obrocie znajdują się kontrakty typu BASE z dostawą gazu przez 24 godziny doby gazowej.

Łączny wolumen obrotów na RTT dla gazu ziemnego w 2016 r. wyniósł 89,9 TWh, co oznacza spadek w stosunku do 2015 r. o 3,3%.

Wolumen obrotu gazem ziemnym na rynku terminowym towarowym [TWh]

Wolumen obrotu gazem ziemnym na rynku terminowym towarowym [TWh]

Rynek Praw Majątkowych

Na TGE funkcjonuje Rynek Praw Majątkowych (RPM) do świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej:

  • w odnawialnych źródłach energii (PMOZE i PMOZE_A - zielone certyfikaty)
  • w wysokosprawnej kogeneracji (PMGM – żółte, PMEC – czerwone i PMMET – fioletowe certyfikaty).

Ponadto, na RPM notowane są:

  • prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia biogazu (PMBG – brązowe certyfikaty),
  • prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia biogazu rolniczego (PMOZE-BIO – błękitne certyfikaty),
  • prawa majątkowe wynikające ze świadectw efektywności energetycznej (PMEF – białe certyfikaty).

RPM jest elementem systemu wsparcia producentów energii z odnawialnych źródeł energii. Pozwala wytwórcom energii elektrycznej z OZE, kogeneracji, biogazu oraz podmiotom, które uzyskały świadectwa efektywności energetycznej, sprzedać prawa majątkowe, a przedsiębiorcom energetycznym zobowiązanym do uiszczenia tzw. opłaty zastępczej lub do umorzenia świadectw pochodzenia, na które opiewają te prawa, wywiązać się z nałożonego na nich obowiązku.

Wolumen obrotu na Rynku Praw Majątkowych jest pochodną liczby certyfikatów wystawionych w Rejestrze Świadectw Pochodzenia: zwiększenie produkcji energii generuje obowiązek wystawienia większej ilości świadectw pochodzenia, a to z kolei generuje wzrost wolumenu świadectw pochodzenia (certyfikatów) dostępnych na rynku.

Łączny wolumen obrotu prawami majątkowymi dla energii elektrycznej na rynku spot w 2016 r. wyniósł 50,2 TWh w porównaniu do 58,9 TWh w 2015 r., spadając w skali roku o 14,9%. W 2016 r. odnotowano jednocześnie istotny wzrost rok do roku wolumenu obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw efektywności energetycznej, który wyniósł 314,7 ktoe w porównaniu do 82,3 ktoe w 2015 r.

Dodatkowo w styczniu 2016 r. TGE wprowadziła do obrotu kontrakty terminowe na prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii wytworzonej w odnawialnych źródłach energii, które pozwolą uczestnikom rynku na zabezpieczenie ceny i realizacji dostawy praw majątkowych w okresach przyszłych. Wolumen obrotu prawami majątkowymi na rynku terminowym w całym 2016 r. wyniósł 0,5 TWh.

Wolumen obrotu prawami majątkowymi do świadectw pochodzenia [TWh]

Wolumen obrotu prawami majątkowymi do świadectw pochodzenia [TWh] 

W 2016 r. wolumen obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej wyprodukowanej w OZE wyniósł 24,0 TWh i był, w porównaniu z rokiem 2015, o 10,1% niższy. Strona podażowa – wolumen wystawianych świadectw pochodzenia OZE – została istotnie zmniejszona, co znalazło swoje odzwierciedlenie w obrocie na RPM OZE w 2016 r. Zmniejszenie wolumenu wystawionych świadectw pochodzenia zawsze powoduje zmniejszenie wolumenu obrotu.

Wolumen obrotu świadectwami pochodzenia energii wytworzonej w tzw. kogeneracji, tj. świadectwami czerwonymi i żółtymi wyniósł w 2016 r. 26,2 TWh (spadek o 18,8% względem 2015 r.)

Struktura wolumenu obrotu prawami majątkowymi w 2016 r. wg typu świadectwa

Struktura wolumenu obrotu prawami majątkowymi w 2016 r. wg typu świadectwa

REJESTR ŚWIADECTW POCHODZENIA

Rejestr Świadectw Pochodzenia (RŚP) jest systemem rejestracji oraz ewidencji:

  • świadectw pochodzenia stanowiących potwierdzenie wytworzenia energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji,
  • świadectw pochodzenia stanowiących potwierdzenie wytworzenia energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii (OZE),
  • świadectw pochodzenia stanowiących potwierdzenie wytworzenia biogazu rolniczego i wprowadzenia go do sieci dystrybucyjnej gazowej, 
  • świadectw efektywności energetycznej stanowiących potwierdzenie, że realizacja przedsięwzięcia służyła poprawie efektywności energetycznej,

a także ewidencji praw majątkowych wynikających z wyżej wymienionych świadectw.

Do głównych zadań RŚP należy:

  • identyfikacja podmiotów, którym przysługują prawa majątkowe do świadectw pochodzenia,
  • identyfikacja przysługujących praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia oraz odpowiadającej tym prawom ilości energii elektrycznej,
  • rejestracja świadectw pochodzenia oraz wynikających z nich praw majątkowych,
  • ewidencjonowanie transakcji zawieranych w obrocie prawami majątkowymi oraz stanu posiadania praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia,
  • wystawianie dokumentów potwierdzających stan posiadania praw majątkowych w rejestrze, które następnie wykorzystywane są przez URE w procesie umarzania świadectw pochodzenia.

Wystawienia i umorzenia (RŚP)

OZE – zielone certyfikaty

W 2016 r. wolumen wystawionych zielonych certyfikatów wyniósł 18,9 TWh, czyli o 19,0% mniej niż w roku 2015. Spadek wystawień zielonych certyfikatów jest następstwem wejścia w życie przepisów ustawy o OZE eliminujących wsparcie w postaci zielonego certyfikatu dla dużej hydroenergetyki (o zainstalowanej mocy przekraczającej 5MW) oraz ograniczających wolumeny świadectw pochodzenia wydawanych dla technologii spalania wielopaliwowego. Wspomniane spadki zostały częściowo skompensowane rozwojem pozostałych technologii, głównie wiatrowych.

Wolumen wystawionych praw majątkowych do OZE [TWh]

Wolumen wystawionych praw majątkowych do OZE [TWh] 

Wolumen umorzeń zrealizowanych w danym roku jest parametrem zależnym od Urzędu Regulacji Energetyki (URE). W 2016 r. TGE otrzymała z URE relatywnie dużo decyzji umarzających. Łączny wolumen umorzeń zielonych certyfikatów w 2016 r. wyniósł 16,8 TWh w porównaniu do 9,1 TWh w roku 2015. W 2015 r. TGE otrzymała wyjątkowo mało decyzji umarzających co w analizie rok do roku przekłada się na znaczny wzrost w 2016 r.

Wolumen umorzeń świadectw pochodzenia do OZE [TWh]

Wolumen umorzeń świadectw pochodzenia do OZE [TWh]

Kogeneracja – czerwone, żółte i fioletowe certyfikaty

Łączny wolumen wystawień świadectw kogeneracyjnych w 2016 r. wyniósł 28,3 TWh co oznacza wzrost o 3,8% w stosunku do 2015 r. W 2016 roku zaobserwowaliśmy minimalny wzrost wolumenu wystawień kogeneracyjnych świadectw pochodzenia. Otoczenie prawne jest stabilne, wolumeny wydawanych przez URE certyfikatów również.

Wolumen wystawionych praw majątkowych kogeneracyjnych (TWh)

Wolumen wystawionych praw majątkowych kogeneracyjnych (TWh)

Łączny wolumen umorzeń świadectw czerwonych, żółtych i fioletowych wyniósł w 2016 r. 26,1 TWh, w porównywaniu do 13,2 TWh w 2015 r. Podobnie jak w przypadku świadectw pochodzenia OZE, TGE w 2015 r. otrzymała z URE wyjątkowo mało decyzji umarzających certyfikaty czerwone, żółte i fioletowe co w analizie rok do roku przekłada się na istotny wzrost wolumenów umorzonych w 2016 r. W obowiązującym stanie prawnym rynek certyfikatów czerwonych, żółtych i fioletowych funkcjonuje jako trzy serie instrumentów o półtorarocznym terminie obowiązywania: pełny rok kalendarzowy plus dodatkowe sześć miesięcy kolejnego roku jako czas przewidziany ustawą na wywiązanie się podmiotów zobowiązanych z ciążącego na nich obowiązku umarzania certyfikatów kogeneracyjnych. Różnice w obrocie pomiędzy latami kalendarzowymi są możliwe, gdyż w trakcie trwania roku kalendarzowego nakładają się na siebie kolejne serie instrumentów o półtorarocznym terminie obowiązywania. Sytuacja stabilizuje się z perspektywy instrumentu, a nie roku kalendarzowego. Z opisaną sytuacją mieliśmy do czynienia w ostatnich latach.

Wolumen umorzeń świadectw pochodzenia kogeneracyjnych (TWh)

Wolumen umorzeń świadectw pochodzenia kogeneracyjnych (TWh)

Efektywność energetyczna – białe certyfikaty

W lipcu 2016 r. URE rozstrzygnęło czwarty przetarg wybór przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej. Wolumen ofert wygranych stanowił ponad dwukrotność sumarycznego wolumenu z pierwszych trzech przetargów, co przełożyło się na istotny wzrost wolumenów certyfikatów efektywności energetycznej zarejestrowanych w RŚP. Zwielokrotnienie ich podaży przy nienasyconym rynku przełożyło się na wzrosty po stronie obrotu i umorzeń.

Liczba uczestników Rejestru Świadectw Pochodzenia

Z końcem 2016 roku liczba uczestników Rejestru Świadectw Pochodzenia wyniosła 2 970 podmiotów. W 2016 r. Do Biura Rejestrów TGE przyjęto 431 firm (w 2015 r. 422 firmy).

Znaczącą część nowych podmiotów stanowią beneficjenci tzw. „Białych certyfikatów”, czyli świadectw pochodzenia efektywności energetycznej. Widoczny przyrost w drugiej połowie 2015 roku związany był z przesunięciem o pół roku wejścia w życie ustawy o odnawialnych źródłach energii (na 01.07.2016 r.) i zmianą systemu wsparcia producentów energii ze źródeł odnawialnych. Wiele podmiotów dążyło do zakończenia inwestycji przed wprowadzeniem w życie rozdziału 4 ustawy OZE. Wzrost liczby podmiotów w 2016 roku był z kolei związany z rozstrzygnięciem 4 przetargu na PMEC w Urzędzie Regulacji Energetyki.

Liczba uczestników Rejestru Świadectw Pochodzenia na TGE

Liczba uczestników Rejestru Świadectw Pochodzenia na TGE 

LICZBA CZŁONKÓW TGE

Na koniec roku 2016 r. członkami TGE było 71 podmiotów. Rozwój procesu szkoleń na Maklerów Giełdowych miał istotny wpływ na pozyskanie nowych Członków Giełdy – 6 podmiotów oraz ułatwienie aktywnego uczestnictwa w rynku giełdowym szczególnie dla podmiotów zagranicznych, poprzez prowadzenie szkoleń i egzaminów w języku polskim i angielskim. Pozyskano również animatora na Rynku Towarów Giełdowych.

Liczba członków TGE

Liczba członków TGE

REJESTR GWARANCJI POCHODZENIA

Przepisy Dyrektywy 2009/28/WE, nakazującej tworzenie rejestrów gwarancji pochodzenia w krajach Unii Europejskiej zaimplementowano w Polsce poprzez nowelizację Ustawy Prawo Energetyczne z dnia 26 lipca 2013 r., zwanej małym trójpakiem energetycznym, która weszła w życie z dniem 11 września 2013 r. Nałożyła ona na TGE obowiązek prowadzenia Rejestru Gwarancji Pochodzenia i organizacji obrotu gwarancjami pochodzenia.

We wrześniu 2014 r. TGE uruchomiła Rejestr Gwarancji Pochodzenia (RGP), umożliwiający ewidencjonowanie energii ze źródeł odnawialnych oraz pozagiełdowy obrót korzyściami ekologicznymi, wynikającymi z jej produkcji. W przeciwieństwie do świadectw pochodzenia, gwarancje nie wiążą się z prawami majątkowymi ani z systemem wsparcia dla OZE – pełnią jedynie funkcję informacyjną. Nie istnieje również obowiązek zakupu gwarancji, ale mogą być one uzyskiwane przez podmioty, które chcą udowodnić, że dana ilość zużytej przez nie energii została wytworzona w źródłach odnawialnych. Od listopada 2014 r. TGE umożliwia obrót gwarancjami pochodzenia energii.

Zgodnie z przepisami URE wystawia gwarancje pochodzenia, które następnie wczytywane są do systemu informatycznego Rejestru Gwarancji Pochodzenia prowadzonego przez TGE. Użytkownicy systemu mogą następnie handlować gwarancjami pochodzenia lub przekazywać je odbiorcom końcowym jako dowody zakupu energii ze źródeł odnawialnych.

Rok 2016 przyniósł istotny wzrost wolumenów rejestrowanych w RGP gwarancji pochodzenia. Rośnie świadomość wśród producentów energii elektrycznej z OZE – dostrzegają w gwarancjach potencjalne dodatkowe źródło przychodów. Niestety nie przełożyło się to na wzrosty wolumenów pozostałych wykonywanych w RGP operacji, które to w porównaniu z 2015 rokiem nawet nieznacznie spadły.

Zanotowano znaczny wzrost liczby członków rejestru – z 157 na koniec 2015 r. do 255 z końcem 2016 r.

Rejestr Gwarancji Pochodzenia

 WystawioneSprzedanePrzekazane
 TWhGWhGWh
20144,87-11
20157,23635732
201612,3591702

RAPORTOWANIE DANYCH TRANSAKCYJNYCH – RRM TGE

Przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1227/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii (REMIT) oraz Aktów Implementujących do tego Rozporządzenia zobowiązały uczestników rynku do przekazywania Agencji ds. Współpracy Urzędów Regulacji (ACER) danych dotyczących zleceń i transakcji zawieranych na hurtowym rynku energii elektrycznej i gazu.

Zgodnie z zapisami Aktów Implementujących do REMIT obowiązek raportowania danych transakcyjnych dotyczących kontraktów zawieranych poprzez zorganizowane platformy obrotu wszedł w życie w dniu 7 października 2015 r. Od tego dnia wszyscy uczestnicy rynków energii i gazu TGE mają obowiązek raportowania swoich zleceń i transakcji, zawartych na tych rynkach. Natomiast obowiązek raportowania kontraktów OTC wszedł w życie od 7 kwietnia 2016 r.

Zgodnie z wytycznymi REMIT i Aktami Implementującymi, raportowanie może być realizowane wyłącznie przez podmioty, które uzyskają status Registered Reporting Mechanism (RRM) w ACER.

Usługa raportowania danych transakcyjnych za pośrednictwem RRM TGE

Usługa raportowania poprzez RRM TGE umożliwia:

  • raportowanie zleceń i transakcji zawieranych za pośrednictwem zorganizowanych platform obrotu (od 07.10.2015);
  • raportowanie transakcji OTC (od 07.04.2016);
  • backloading kontraktów zawartych przed wejściem w życie obowiązku raportowania dla danej kategorii kontraktów (07.10.2015 - 07.07.2016); i tym samym wykonywanie obowiązków zgodnie z art. 8 REMIT.

Do końca 2016 r. odnotowano:

  • 10 338 015  zaraportowanych operacji na zleceniach giełdowych
  • 4 822 119 zaraportowanych zleceń giełdowych
  • 1 856 270 zaaportowanych transakcji giełdowych
  • Ponad 35 000 zaaportowanych transakcji OTC
  • Ponad 52 000 raportów giełdowych wysłanych do systemu ARIS
  • Ponad 10 000 raportów OTC wysłanych do systemu ARIS
  • Usługi raportowe dla ponad 480 podmiotów - W ACER zarejestrowanych jest obecnie 557 podmiotów, co łącznie pokazuje, że raportujemy dane dla prawie ponad 85% uczestników polskiego rynku energii

Dostęp do systemu RRM TGE ma ponad 1250 użytkowników.

RYNEK INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH

W lutym 2015 r. TGE uzyskała zezwolenie Ministra Finansów na prowadzenie giełdy instrumentów finansowych. Decyzja Ministra Finansów umożliwiła TGE rozpoczęcie konsultacji z rynkiem w zakresie konstrukcji nowych instrumentów. W ich efekcie, po zatwierdzeniu przez KNF warunków obrotu dla programu kontraktów futures na energię elektryczną, w listopadzie 2015 r. TGE uruchomiła Rynek Instrumentów Finansowych.

Uczestnicy tego rynku w pierwszej kolejności otrzymali możliwość handlowania instrumentami terminowymi opartymi o ceny energii elektrycznej, a w terminie późniejszym oferta zostanie poszerzona również o instrumenty odnoszące się do ceny gazu ziemnego. Reguły działania Rynku Instrumentów Finansowych TGE są analogiczne do funkcjonujących od wielu lat na rynku futures GPW. Instrumentem bazowym jest indeks TGe24, określany na podstawie transakcji zawartych podczas I fixingu na Rynku Dnia Następnego energii elektrycznej. Podmiotami uprawnionymi do uzyskania członkostwa w Rynku Instrumentów Finansowych TGE są krajowe i zagraniczne firmy inwestycyjne oraz inne podmioty nabywające i zbywające instrumenty finansowe we własnym imieniu i na własny rachunek, jeżeli spełniają warunki zawierania transakcji na rynku regulowanym.

Kluczowym elementem dalszego rozwoju rynku finansowego oraz innych rynków prowadzonych przez Towarową Giełdę Energii będzie jednak zapewnienie ich zgodności i dostosowania do wymogów pakietu MiFID II w terminie do 3 stycznie 2018 r. Z jednej strony konieczne będzie dostosowanie do wymogów MiFID II obecnie funkcjonującego Rynku Instrumentów Finansowych. Z drugiej, mając na uwadze, iż stanowisko zarówno europejskich, jak i polskich organów nadzoru wskazuje, że po rozpoczęciu stosowania przepisów pakietu MiFID II, nie będzie możliwe funkcjonowanie Rynku Towarowego Terminowego (RTT), prowadzonego przez TGE, w obecnym kształcie, TGE pracuje nad możliwością wprowadzenia następujących rozwiązań, które są szczegółowo konsultowane z uczestnikami rynku:

  • podjęcie starań o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie zorganizowanej platformy obrotu (OTF) w momencie pojawienia się przepisów wprowadzających odpowiednią podstawę prawną do krajowego porządku prawnego;
  • poszerzenie oferty produktowej prowadzonego przez TGE Rynku Instrumentów Finansowych (RIF) o kontrakty futures (przede wszystkim na gaz i energię elektryczną) z fizyczną dostawą lub opcją fizycznej dostawy.

Preferowana strategia dostosowania TGE do wymogów MiFID II w zakresie funkcjonowania RTT, będzie również w najbliższym czasie przedmiotem dyskusji TGE ze wszystkimi zainteresowanymi regulatorami krajowymi tj: Ministerstwem Finansów, Ministerstwem Energetyki, URE oraz KNF.

ROZLICZANIE TRANSAKCJI

Rozliczenia transakcji zawartych przez Członków TGE na poszczególnych rynkach prowadzi Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych (IRGiT), spółka zależna TGE.

W 2016 r. IRGIT kontynuowała, rozpoczętą w 2010 r. działalność operacyjną, pełniąc funkcję giełdowej izby rozrachunkowej (GIR) dla towarów. Od 2010 r. IRGiT dysponuje także zgodą Komisji Nadzoru Finansowego na prowadzenie rozliczeń i rozrachunku transakcji zawieranych na rynku regulowanym giełdowym i pozagiełdowym, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Obecnie IRGiT rozlicza cały wolumen energii elektrycznej i gazu sprzedawany w Polsce na rynku giełdowym. Łączny wolumen rozliczonych transakcji z rynku energii elektrycznej w 2016 r. wyniósł 126,7 TWh, natomiast łączny wolumen rozliczonych transakcji z rynków, gdzie przedmiotem obrotu jest gaz – 114,5 TWh.

Od 4 listopada 2015 IRGiT wykorzystując nowoczesne systemy informatyczne i autorski model rozrachunku, prowadzi rozliczenia i rozrachunek transakcji zawieranych na Rynku Instrumentów Finansowych (RIF) TGE, gdzie przedmiotem obrotu są kontrakty terminowe na indeks TGe24. Jest to pierwszy etap rozwoju usług na rynku towarowych instrumentów finansowych. Kolejnym będzie rozliczanie instrumentów finansowych bazujących na gazie.

Komplementarną usługę do rozliczania towarowych instrumentów finansowych jest rozpoczęcie przez IRGiT zgłaszania transakcji z rynku finansowego do repozytorium transakcji. 

W czerwcu 2016 r. Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych (IRGiT) wdrożyła nowy system rozliczeniowy X-Stream Clearing autorstwa NASDAQ. System ten zastąpił używany od początku działalności system CONDICO Clearing. Nowy system rozliczeniowy X-Stream Clearing zawiera wiele usprawnień, spośród których najważniejsze to: możliwość rozliczania wielu platform handlowych; możliwość rozliczania nowych typów instrumentów, przykładowo typu „balance of”; pełna elastyczność w wyborze walut do handlu, rozliczania i zabezpieczania transakcji; usprawnienia w zarządzaniu zabezpieczeniami niepieniężnymi; netowanie depozytów dla podmiotów z grup kapitałowych; łatwiejsze zarządzanie naliczaniem podatków, szczególnie akcyzy na gaz ziemny. Wdrożenie nowego systemu pozwoli IRGiT na sprawną obsługę handlu transgranicznego oraz poszerzenie katalogu oferowanych usług. System rozliczeniowy X-Stream Clearing umożliwi rozliczanie wielu różnych instrumentów finansowych, zwłaszcza opartych na towarach giełdowych.